Chọn môn lớp 10: ràng buộc kéo dài tới ngành đại học

Ở lớp 10, học sinh chọn 4 môn trong 9 môn lựa chọn. Đến lớp 12, môn thi tốt nghiệp tự chọn chỉ được lấy trong số môn đã học ở lớp 12. Và khi xét tuyển đại học, chỉ dùng được tổ hợp gồm những môn đã thi. Ba bước nối thành một chuỗi: chọn môn sai ở lớp 10 có thể khoá mất một số ngành ở lớp 12.

Lớp 10: môn bắt buộc và môn lựa chọn

Môn và hoạt động bắt buộc: Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1, Lịch sử, Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, Hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp, Nội dung giáo dục của địa phương.

9 môn lựa chọn, chọn 4: Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Vật lí, Hoá học, Sinh học, Công nghệ, Tin học, Âm nhạc, Mĩ thuật. Từ Thông tư 13/2022, các môn này không còn chia thành nhóm; Lịch sử chuyển thành môn bắt buộc.

Trên thực tế, mỗi trường chỉ tổ chức được một số tổ hợp 4 môn tuỳ giáo viên và phòng học — nên “chọn môn” thường gắn với “chọn trường”. Xem xếp nguyện vọng vào lớp 10.

Lớp 12: thi 4 môn

Thi tốt nghiệp THPT gồm Toán, Ngữ văn bắt buộc và 2 môn tự chọn trong số các môn đã học ở lớp 12: Ngoại ngữ, Vật lí, Hoá học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ. Không học Hoá ở lớp 12 thì không thi Hoá được.

Xét tuyển: tổ hợp 3 môn

Ngành đại học xét theo tổ hợp, ví dụ A00 (Toán, Vật lí, Hoá học), B00 (Toán, Hoá học, Sinh học), D01 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh), C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí). Chỉ dùng được tổ hợp gồm những môn mình đã thi — xem xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.

Ví dụ: muốn học Y

Ngành Y khoa thường xét tổ hợp có Hoá học và Sinh học (như B00). Học sinh không chọn Hoá hoặc Sinh ở lớp 10 sẽ không có môn đó ở lớp 12, không thi được, và gần như mất cửa vào ngành Y qua đường điểm thi. Năm 2026, Y khoa còn có ngưỡng đầu vào 22 điểm — xem ngưỡng ngành sức khoẻ, sư phạm.

Chọn thế nào khi chưa biết học ngành gì

• Giữ cửa rộng: chọn những môn có mặt trong nhiều tổ hợp, như Vật lí, Hoá học, hoặc Địa lí, GDKT&PL tuỳ thế mạnh.
• Theo thế mạnh thật: môn học tốt và học đều — xem bốn căn cứ tự đánh giá năng lực.
• Nghĩ ba năm trước: đọc thử tổ hợp xét tuyển của vài ngành mình quan tâm trước khi chốt.

Nguồn: Chương trình GDPT 2018 sửa đổi theo Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT (theo SGGP, Hoatieu); môn thi tốt nghiệp theo quy chế thi từ năm 2025.