Ngành “hot” và cái giá của việc chạy theo
Bạn chọn ngành hôm nay nhưng đi làm bốn, năm năm sau — cùng lúc với hàng nghìn người đã chọn giống bạn. Ngành hot không xấu, chọn chỉ vì nó hot mới là vấn đề.
Một ngành được gọi là “hot” khi được nhắc nhiều, điểm chuẩn tăng và ai cũng khuyên nhau đăng ký. Vấn đề là bạn chọn ngành hôm nay nhưng đi làm bốn, năm năm sau — khi đó, hàng nghìn người cùng chọn với bạn cũng ra trường một lúc.
Điều gì xảy ra khi cả nghìn người cùng chọn một ngành
Điểm chuẩn tăng. Nhiều người đăng ký thì ngưỡng trúng tuyển bị đẩy lên. Bạn phải bỏ ra nhiều điểm hơn cho cùng một ngành — điểm số đó có thể đủ cho một ngành khác hợp với bạn hơn.
Nguồn cung tăng theo. Khi một ngành đông người học, nhiều trường cùng mở ngành hoặc tăng chỉ tiêu. Số người tốt nghiệp vài năm sau tăng tương ứng.
Thị trường có thể đã đổi. Công nghệ, kinh tế, chính sách thay đổi trong bốn năm. Nhu cầu tuyển dụng lúc bạn ra trường chưa chắc giống lúc bạn chọn ngành.
Điều này không có nghĩa ngành hot là lựa chọn tồi. Nhiều ngành hot vì nhu cầu thật và kéo dài. Vấn đề nằm ở chỗ chọn chỉ vì nó đang hot.
Cái giá thật của việc chạy theo
- Học bốn năm thứ mình không thích. Người không hợp ngành thường học kém động lực, khó vượt lên giữa một lứa rất đông.
- Cạnh tranh gắt khi ra trường. Ngành đông người học thì nhà tuyển dụng có nhiều lựa chọn — chỉ người giỏi nhất trong ngành mới có mức lương như lời đồn.
- Bỏ lỡ ngành hợp hơn. Số điểm dùng để chen vào ngành hot có thể đưa bạn vào một trường tốt hơn ở ngành mình thực sự giỏi.
Kiểm tra trước khi chọn một ngành hot
- Bỏ chữ “hot” đi, mình có còn muốn học không? Hình dung bốn năm học các môn của ngành, không phải mức lương của người giỏi nhất.
- Nhu cầu đến từ đâu? Từ một xu hướng ngắn hạn hay từ thay đổi lâu dài của nền kinh tế?
- Nhìn điểm chuẩn ba năm gần nhất, không chỉ năm ngoái — tăng đột biến là dấu hiệu của đám đông.
- Hỏi người đang làm nghề về công việc hằng ngày, không chỉ về thu nhập.
Ngành tốt nhất cho bạn là ngành trả lời được bốn câu hỏi trước khi chọn ngành — muốn làm gì mỗi ngày, làm tốt điều gì, ngành dẫn tới nghề gì, có theo được tới cùng không. “Đang hot” không nằm trong bốn câu đó. Nếu phân vân giữa một ngành hẹp và một ngành mở, xem thêm học ngành A có làm nghề B được không.
