Chọn ngành trước hay chọn trường trước?
Cả hai cách đều có người thành công, nhưng mỗi cách có một kiểu rủi ro riêng. Biết mình đang chấp nhận rủi ro nào quan trọng hơn chọn đúng cách.
Đây là câu hỏi gần như mọi gia đình có học sinh lớp 12 đều tranh luận. Câu trả lời ngắn: không có cách nào luôn đúng, nhưng có một cách giảm rủi ro cho đa số.
Chọn ngành trước
Cách này hợp với người đã biết khá rõ mình muốn làm nghề gì. Lợi thế lớn nhất là việc so sánh trở nên dễ: cùng một ngành, nhìn xem trường nào đào tạo tốt, học phí bao nhiêu, điểm chuẩn ra sao.
Rủi ro: nếu ngành đó đang “hot”, điểm chuẩn ở các trường tốt thường rất cao. Người chỉ nhắm một ngành dễ rơi vào tình huống trượt hết nguyện vọng, hoặc phải vào một trường mình không thật sự muốn.
Chọn trường trước
Cách này hợp với người chưa xác định được nghề nhưng biết mình muốn học trong môi trường như thế nào — một trường có mạng lưới cựu sinh viên mạnh, ở thành phố nhất định, hay có chương trình trao đổi quốc tế.
Rủi ro: để đỗ được trường mong muốn, nhiều thí sinh chọn ngành có điểm chuẩn thấp nhất của trường đó. Kết quả là vào được trường nhưng học một ngành không hợp, và việc chuyển ngành sau đó không phải lúc nào cũng dễ.
Cách giảm rủi ro cho đa số
Thay vì chốt một ngành cụ thể, hãy chốt một nhóm ngành — ví dụ nhóm kinh tế, nhóm kỹ thuật, nhóm sức khoẻ. Sau đó chọn trường trong nhóm đó.
Cách này giữ được hai lợi thế: vẫn học thứ gần với mình, nhưng có nhiều lựa chọn hơn khi xếp nguyện vọng. Nếu trượt ngành A ở trường tốt, có thể đỗ ngành B cùng nhóm ở chính trường đó.
Một vài tình huống cụ thể
- Đã chắc chắn muốn làm nghề cần chứng chỉ hành nghề (bác sĩ, dược sĩ, giáo viên): chọn ngành trước gần như là bắt buộc.
- Thích nhiều thứ, chưa rõ nghề: chọn trường có chương trình đại cương rộng, cho phép chọn chuyên ngành muộn.
- Điểm chỉ vừa đủ ngưỡng: chọn nhóm ngành, xếp nhiều nguyện vọng trong nhóm ở các trường có mức điểm khác nhau.
Nếu chưa xác định được nhóm ngành, nên bắt đầu từ bài bốn câu hỏi trước khi chọn ngành.
